Realization

The modern man is cursed to produce and create. To make him sit down and watch the sun set is to strip him off of his humanity.

Sumilao: Tagumpay ng Institusyon

Isa sa mga konseptong paborito kong itinuturo ang institusyong panlipunan (marahil ay isinusuka na nga ng mga estudyante ko ito). Manghang-mangha ako kung paano naisakonsepto ng sibilisasyon ang kahalagahan ng isang institusyon at kung paano napapagalaw ito sa modernong mundo. Nabuo ang mga institusyon sa lipunan sa layuning palakasin at bigyang diin ang pinahahalagahan ng mga tao sa isang komunidad. Produkto ng tao ang institusyon para protektahan unang-una, ang tao, at ikalawa, ang sama-samang pinahahalagahan. Nais din protektahan ng mga institusyon ang lipunan mula sa mga taong may hawak ng kapangyarihan na hindi maisasantabi ang interes ng nakararami para sa sariling pagyaman.

Kung susundan ang kaso ng mga magsasakang taga-Sumilao, kahanga-hanga ang tagumpay na nakamit nila sa pagbabalik muli ng kanilang lupain. Ibig sabihin, naging epektibo ang paggawa nila ng pag-iingay para marinig, hindi lamang ng San Miguel at pamahalaan, kundi ng buong bansa na nakagugulat na hindi malay sa ganitong uri ng problema. Kabalintunaan ito dahil matingkad ang ganitong uri ng problema sa buong bansa at sa kanyanag kasaysayan, ngunit tila nakapikit ito sa pagtugon sa problema ng sakada.

Makikita rin ang tagumpay ng mga institusyong nakibahagi kung paano nila nagampanan ang kanilang mga tungkulin para tugunan ang pangangailangan ng tao na siyang pinagsisilbihan nila. Naipakita ang napakahalagang papel ng civil society sa pagpapatingkad ng kaso ng mga taga-Mindanao. Patuloy na umuusbong ang kapangyarihan ng civil society. Malawak ang kanilang saklaw, mula sa mga mag-aaral, akademya, Simbahan, hanggang sa NGO at PO.

Nais kong bigyang-diin kung paano nanguna ang Simbahan sa pagtataguyod ng paghingi ng solusyon sa problemang ito. Hindi pamumulitika o pakikialam sa pamahalaan marahil ang naging motibasyon ng Simbahan sa pagkakaroon ng posisyon ukol sa isyu, kundi nais iparating ang kahalagahan ng isang pananampalatayang nagtataguyod ng isang katarungan para sa lahat. Ang katarungan ay hindi lamang para sa mga taong may mabuti at maginhawang kalagayan sa lipunan, kundi ito ay para sa lahat. Ang pananampalataya ay hindi abstrakto, kundi umiiral sa araw-araw. Ang pag-iral nito ay mararanasan sa manipestasyon ng katarungan. Kung hindi nararanasan ang isang makatarungang lipunan, tinutulak ng pananampalataya ang tao para makamit ito.

Kahit paano, kailangang bigyan din ng komendasyon ang korporasyong nakipag-ayos sa mga magsasaka. Wala sa interes nila ang pakinggan ang hinaing ng nakababang uri. Ngunit, marahil dahil sa sunud-sunod na pag-iingay ng mga institusyon, kinailangan na rin nilang makinig at makibahagi sa pagbibigay solusyon. At ang pagbibigay ng lupa ang siyang hakbang.

Sa sama-sama at organisadong pagpapahayag, magkakaroon ng mas malakas na boses ang isyung itinataguyod. Pinatitingkad ng kaso ng Sumilao ang kahalagahan ng pagbibigay ng tiwala sa pinapahalagahan ng mga institusyong binuo ng lipunan.

Tinanong ng aking mga estudyante noon kung may pag-asa ba ang mga katulad ng mga taga-Sumilao na nasa mababang antas na nakikipagtunggali sa isang makapangyarihang institusyon. Marahil, mas malinaw na ang sagot ko ngayon.

Mukha

Ngayong Semana Santa, sinisikap kong kausapin si Jess. Tuwing ganitong panahon, nasa ibang lugar ako na malayo sa aking pamilya para mahanap Siya. Mas kumportable ang ganoong sitwasyon dahil makapag-iisa ako, nakaayos ang pupuntahan ko sa isang kapaligirang maaring makapagdasal.

Ngunit ngayon, pinili ko na manatili sa bahay, makasama ang aking pamilya na matagal ko nang hindi nagagawa dahil abala ako sa ibang bagay. Mas mahirap na kausapin at hanapan nang oras ang pagsasarili.

Kaya sa bawat panahong nakapag-iisa, isinisingit ko ang gawaing iyon. Oo, mali iyon dahil kailangang hanapan talaga ng oras. Ngunit, nagsusulat ako ngayon bilang pagbabahagi at hindi bilang pagdedepensa ng aking mga desisyon.

Isa sa mga nagustuhan kong konsepto ng pamimilosopiya ay nang mabanggit ni Levinas ang pagkamangha sa pagkakakita sa mukha ng kapwa. Mapapatigil ang isang tao at makikita ang tunay na pag-iral niya sa pagtatanto niya sa mukha ng kapwa. Dahil sa mukha ng kapwa, makikita ang pagkahubad nito, at matutuklasan ang sariling pag-iral sa paggunita ng sariling pagkahubad at pagkatao.

Ito ngayon ang motif ng aking pagninilay. Hanapin ang Diyos sa mukha ng kapwa. Babasahin ko nga ang Ethics and Infinity ni Levinas ngayong buwan para sa aking pagninilay. Madadagdagan pa ang aking pagninilay sa mga susunod na araw.

Favorite Line from Kuko

Ang paborito naming linya nina Perry at Dom mula Sa Mga Kuko ng Liwanag ni Edgardo Reyes:

Pol: "Kalimutan mo na si Ligaya. Hindi ka liligaya sa isang Ligayang hindi mo makita."

Sayang. Hindi namin lubusang masinsin at mayakap ang giyera laban sa city ni Julio dahil kulang sa oras.

Tama si Pol, bitawan na ang hindi naman makita. Hehe.

Ibang Nibel

Ganoon pala talaga. Handa mong bitawan ang lahat kung kailangan.

Aral sa Pagtuturo

Hindi ako naniniwala sa kasabihang may matutunan ako sa aking mga mag-aaral kahit na ako ang guro. Hindi ko nga alam kung natututo sila sa akin, puro kabastusan at pagtataray lang ang ginagawa ko sa loob ng silid-aralan. Hindi sa mayabang ako o kung anuman, hindi ko pa kasi nararanasan ito.

Nakatutuwang isipin na sa mga huling buwan ko sa pagtuturo, tsaka ko malalamang may katotohanan ang kasabihang iyon. At hindi pa sa loob ng paaralan ko matutunan ito mula sa aking mag-aaral.

Ang sabi niya, bakit pa raw siya magagalit sa isang tao ngayong papalapit na ang katapusan? Natigilan ako. Bahagi ako sa pagdarama ng hindi kaaya-aya sa ibang mga tao. Ngunit, bakit hindi ko lubos mabitiwan ang negatibong emosyon samantalang patapos na ang lahat? Bakit hindi ko na lamang palampasin ang mga nagawang pananakit ng tao at tumuloy na lamang sa landas na tinatahak.

Siguro, habang nalulunod sa mundong tila nais parati na may patunayan, naiiwan ang tunay na sariling marunong magpatawad, na marunong lumimot ng masamang alaala at tanawin ang kagandahan ng katotohanan.

Sa aking mga mag-aaral, nagkamali ako. Marami akong natutunan sa inyo araw-araw.

Ironic

Hindi ibig sabihin ng magkasama, kasama nga.

At iyon ang pinakamasakit na pakiramdam sa lahat.

Unang Luha

Umaga. Mainit. Mausok. Trapik. Maingay na musika. Bumubusinang dyip. Nakangiting bata. Nakakunot na mama. Usok ng sigarilyong galing sa pulis. Pawis ng kargador. Inaantok na ale. Ang bilis ng galaw ng mundo.

Biglang nangailangan ng tisyu.

Ikaw kasi.

Napipiping Sigaw

Puwede bang sumigaw nang napakalas? Pero, iyong walang makaririnig. Kasi batay sa mundo ngayon, bawal na ang madrama.

Rant Mode

I really have issues with selfishness and insensitivity.

O well, pagod lang siguro. As if hindi na ako nasanay.

Di Ako Makatulog

Pagod na ang diwa, ngunit gising pa ang katawan.

3 Araw Na

Paano ko ba sasagutin ang mga tanong kung okay na ako na ayaw kong mag-alala ang mga kaibigan?

Hindi pa eh. At mukhang matatagalan bago ako makabangon. Naghahanap ako ng pinakatamang analohiya, siguro ang pagkawala ng kalahati ng kaluluwa? Pangit. Haha.

Hindi ko alam. Ayokong mag-isip, ni ayokong isipin kung ano ang nararamdaman ko.

On a lighter note, you surprise me. Everyday.